Fotowoltaika w Polsce: podsumowanie zmian w roku 2023

Ostatnie lata przyniosły wiele zmian dla fotowoltaiki w Polsce – zarówno pod względem przepisów, jak i samego rynku. Wśród tych najistotniejszych można wymienić nowelizację ustawy o OZE i zmiany w systemie rozliczeń. Na co jeszcze warto zwrócić uwagę, mówiąc o fotowoltaice w 2023 roku?

Jak prezentuje się rynek fotowoltaiki w Polsce w 2023?

Rynek fotowoltaiki w Polsce w 2023 jest bardzo dynamiczny z uwagi na liczne zmiany w przepisach i stale rosnący udział sektora PV w produkcji energii. Dla użytkowników małych instalacji najważniejszą kwestią w minionym roku było przejście z net-meteringu na net-billing jako główny system rozliczeń. Nie można pominąć także dofinansowań magazynów energii, dzięki którym instalacje typu off-grid stały się jeszcze bardziej opłacalne.

Ile wynosi obecnie moc instalacji PV w Polsce? 2023 rok przyniósł wynik aż 15,6 GW (dane do września), na co składa się 888,1 MW w elektrowniach komercyjnych i ok. 14,7 MW w instalacjach niezależnych. Łączna moc fotowoltaiki wzrosła w porównaniu z poprzednim rokiem aż o 40% i wiele wskazuje, że w najbliższych latach trend wzrostowy się utrzyma. Wśród wszystkich instalacji PV, które powstały w Polsce w roku 2023, największy udział mają mikroinstalacje – do końca września ich liczba wzrosła o ok. 32 tysiące.

Co oznaczają nowe zasady w fotowoltaice obowiązujące od 2023 roku?

Choć net-billing został wprowadzony właściwie w 2022 roku, jego wpływ na branżę można było odczuć przede wszystkim w 2023. System ten zmienia zasady rozliczania dla prosumentów będących właścicielami mikroinstalacji. W net-meteringu (nazywanym też systemem opustów) produkcja energii elektrycznej przez prosumenta z późniejszym oddaniem jej do zewnętrznej sieci uprawniała do odbioru maksymalnie 80% wprowadzonej energii w późniejszym okresie. W przypadku net-billingu mamy z kolei do czynienia ze sprzedażą wyprodukowanej energii, a w momentach, gdy autoprodukcja nie jest wystarczająca – zakupem energii według średniej ceny z danego miesiąca. Stawki są rozliczane na bazie średniej ceny miesięcznej, wyznaczanej z wykorzystaniem danych z poprzedniego miesiąca. Ten sposób rozliczeń obowiązuje każdego, kto zawarł umowę o montaż lub zakup fotowoltaiki po 31 marca 2022 roku.

Warto zwrócić uwagę na fakt, że w systemie net-billingu energię sprzedaje się do sieci w cenach hurtowych, natomiast kupuje w cenach detalicznych. Sprawia to, że magazyny energii stały się jeszcze korzystniejszym wyborem. Z ich użyciem można samodzielnie przechować wyprodukowany prąd, by wykorzystać go w okresach o mniejszej produkcji, co pozwala znacznie ograniczyć koszty.

Dofinansowania magazynów energii – jakie zmiany zaszły w 2023 roku?

W 2023 roku weszła w życie piąta edycja programu Mój Prąd, która umożliwia zdobycie dofinansowania w wysokości nawet 16 tysięcy złotych na zakup magazynu energii. W ramach tego programu można uzyskać dofinansowanie na zakup i montaż nie tylko magazynów energii elektrycznej, lecz także magazynów ciepła czy systemów zarządzania energią EMS lub HEMS. Mimo że sam program Mój Prąd nie jest nowością, warto zwrócić uwagę na wzrost stawek dofinansowań. W przypadku magazynów ciepła można uzyskać środki w wysokości nawet 5 tys. zł, z kolei maksymalna dopłata na jedno przedsięwzięcie związane z magazynami energii elektrycznej wynosi aż 16 tys. zł. Oznacza to, że założenie instalacji off-grid jest obecnie jeszcze bardziej opłacalne – zwłaszcza w połączeniu z nowymi zasadami rozliczeń.

Ustawa o odnawialnych źródłach energii i jej nowelizacja – na co warto zwrócić uwagę?

W poprzednich latach w przepisach pojawiło się kilka nowych, istotnych pojęć związanych z fotowoltaiką, takich jak prosument zbiorowy. Regulacje zostały ponownie zaktualizowane w 2023 roku, a najważniejszą rolę odgrywa podpisana w sierpniu nowelizacja ustawy o OZE. Jej celem jest przede wszystkim zwiększenie udziału źródeł odnawialnych w rynku energetycznym w Polsce.

Znowelizowana ustawa o OZE mówi m.in. o zmianach w prawie budowlanym związanym z fotowoltaiką. Najważniejszą z nich jest podniesienie limitu mocy, od którego jest wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę. Został on zwiększony aż 3-krotnie – z 50 kW do 150 kW. Warto przy tym zaznaczyć, że liczba ta dotyczy nie tylko samych instalacji PV, lecz także pomp ciepła. Wprowadzono również definicję prosumenta lokatorskiego wraz z przepisami ułatwiającymi korzystanie z fotowoltaiki dla mieszkańców budynków wielorodzinnych.

Fotowoltaika w Polsce 2023 – czy dalej się opłaca?

Pojawienie się bardziej przejrzystych przepisów wraz z atrakcyjnymi dotacjami sprawia, że fotowoltaika w Polsce w 2023 roku nadal jest bardzo opłacalnym wyborem. Spore znaczenie pod tym względem ma także sytuacja geopolityczna, która w znacznym stopniu wpływa na ceny energii i stabilność rynku. W ostatnich miesiącach cała Europa coraz bardziej zwraca uwagę na niezależność energetyki – prostym krokiem do osiągnięcia tego celu jest właśnie inwestowanie w instalacje PV.