Jak dobrać moc instalacji fotowoltaicznej w systemie net-billing, by osiągnąć największe oszczędności?

Wzrosty cen prądu stają się coraz bardziej dotkliwe. Istnieją jednak pewne sposoby na obniżenie rachunków – jednym z najlepszych jest stosowanie zielonej energii, a w szczególności paneli PV. Przed podjęciem decyzji warto jednak zapoznać się ze szczegółami systemu net-billingu oraz dostosowaniem parametrów układu tak, by móc liczyć na jak największe oszczędności. Jak dobrać moc instalacji fotowoltaicznej w optymalny sposób?

Dlaczego fotowoltaika to dobry wybór?

Kryzys cen energii, stale rosnące zagrożenia związane ze zmianami klimatu oraz nowe regulacje prawne – to najważniejsze powody, które skłaniają coraz więcej osób do wyboru alternatywnych źródeł energii. Jednym z najpopularniejszych wyborów są panele fotowoltaiczne, czyli instalacja PV. Tego typu urządzenia służą do zamiany energii słonecznej na prąd, który może być wykorzystywany na dowolny sposób – zarówno w zastosowaniach domowych, w tym także do ogrzewania wody, jak i w przemyśle.

Fotowoltaika to aktualnie jedna z najszerzej wykorzystywanych metod pozyskiwania energii odnawialnej. Wybór instalacji PV to szansa nie tylko na zmniejszenie swojego wpływu na środowisko naturalne, lecz także na spore oszczędności oraz uzyskanie niezależności energetycznej. Niestety niełatwo określić, w jakim czasie inwestycja w panele fotowoltaiczne będzie mogła się zwrócić – szczególnie teraz, po zmianie z systemu opustów (net-metering) na net-billing. Przeważnie jednak zajmuje to zaledwie kilka lat, dzięki czemu takie rozwiązanie staje się jeszcze bardziej opłacalne.

Na czym polega net-billing?

Aby wytłumaczyć, na czym polega net-billing, warto w pierwszej kolejności wrócić do wcześniej stosowanego systemu net-meteringu. W przypadku takiego rozwiązania prosumenci – użytkownicy sieci będący jednocześnie konsumentami i producentami energii elektrycznej – przekazywali nadwyżkę prądu do wirtualnego magazynu sieci dystrybucyjnej. Stąd w ciągu 12 miesięcy mogli odzyskać sporą część wcześniej wytworzonej energii, co pozwalało zachować sprawne działanie i opłacalność systemu nawet w okresach, w których ilość światła słonecznego jest mniejsza. Net-billing opiera się na podobnych założeniach – istnieją jednak pewne istotne różnice, które wpływają na korzystanie z fotowoltaiki oraz bilans kosztów.

W systemie net-billingu nadwyżka prądu jest sprzedawana przez prosumentów do sieci według miesięcznej rynkowej ceny energii (RCEm; od 2024 stosowane będą ceny godzinowe). Kwota wynikająca ze sprzedaży jest deponowana na dedykowanym koncie, a następnie zużywana na zakup energii elektrycznej z sieci według rocznej taryfy właściwego operatora energii elektrycznej. Za proces kupna oraz sprzedaży energii odpowiedzialny jest właśnie operator, z którym prosument podpisuje umowę. Mimo że net-billing wydaje się mniej opłacalny niż system net-meteringu, wciąż jest to inwestycja, która w sporym stopniu pomaga zabezpieczyć się przed wysokimi wydatkami na prąd.

Moc instalacji fotowoltaicznej – jak wyglądał wybór tego parametru w systemie net-meteringu?

System opustów, który powoli odchodzi w niepamięć, działał zgodnie z zasadą, że wyprodukowaną energię można było jedynie „odzyskać”, nie sprzedać. W związku z tym osoby, które założyły instalację fotowoltaiczną przed 1 kwietnia 2022 roku, mogły wiele zyskać na nadmiarowej produkcji energii. W efekcie moc instalacji fotowoltaicznej ustalano głównie na podstawie szacowanego zużycia z pewnym zapasem, przeważnie w wysokości 20–30%. W takiej sytuacji prąd jest zużywany w optymalny sposób, umożliwiając utrzymanie pełnej sprawności nawet w okresach wiążących się z mniejszą efektywnością działania instalacji.

Jak dobrać moc instalacji PV, by móc liczyć na największą opłacalność w systemie net-billingu?

Net-billing sprawił, że dobór mocy instalacji wygląda zupełnie inaczej. Jako że w tym systemie nadwyżka prądu produkowana przez prosumenta jest sprzedawana do sieci, najbardziej opłacalnym wyborem jest dość dokładne dostosowanie mocy instalacji do rocznego zużycia. Takie rozwiązanie ma na celu m.in. ograniczenie tzw. przewymiarowania, czyli konstruowania układów o większej produkcji, niż jest to faktycznie potrzebne. Warto przy tym jednak zwrócić uwagę, że zazwyczaj koszt samego montażu jest tym bardziej opłacalny, im większa jest dana instalacja.

Jak dobrać moc instalacji PV w net-billingu? Wyliczenia są obecnie znacznie bardziej skomplikowane – należy uwzględnić m.in. RCEm, autokonsumpcję i produkcję energii przez układ. Najczęściej jednak na 1 000 kWh powinno przypadać nieco więcej niż 1 kWp. Co ważne, większa moc wiąże się z szybszym zwrotem inwestycji, co również może wpłynąć na obliczenia. Kolejne ważne czynniki to lokalne warunki nasłonecznienia oraz rodzaj wykorzystanej technologii. W efekcie do wyznaczenia opłacalności najczęściej wykorzystuje się dedykowane kalkulatory. Rozmiar instalacji warto uzależnić także od zasad powiązanych z dofinansowaniami fotowoltaiki – większość programów zakłada określone limity dotyczące mocy instalacji.

Net billing – czy się opłaca?

Często można spotkać się z opiniami, że system net billingu nie jest już korzystny dla prosumentów. W rzeczywistości jednak nadal jest to korzystne rozwiązanie. Wystarczy spojrzeć na ceny energii – w jesiennych miesiącach roku 2022 kwoty sprzedaży były wyższe niż przy zakupie. Jeśli taka tendencja utrzyma się, system net billingu będzie wciąż opłacalny. Najwyższe zarobki można uzyskać w momencie, gdy ilość nadmiarowo produkowanego prądu jest bardzo wysoka w stosunku do ilości konsumowanej energii.

Jak obliczyć moc instalacji PV?

Pierwszym krokiem powinno być oszacowanie rocznego zużycia prądu. Następnie otrzymaną wartość należy pomnożyć przez 1,2, aby uwzględnić ewentualne spadki wydajności lub wzrost zapotrzebowania. Można założyć, że na każde 1 000 kWh powinno przypadać ok. 1 kWp mocy instalacji PV. Jeśli zatem zużycie w skali roku wynosi 2 000 kWh, można postawić na układ o mocy 2,4 kWp. Aby otrzymać dokładniejsze wyniki, można uwzględnić kwestie takie jak opust, udział konsumpcji własnej oraz udział energii sprzedawanej.

Moc instalacji PV w Polsce

Zarówno średnia, jak i łączna moc instalacji fotowoltaicznych w Polsce stale rośnie. W zeszłym roku przeciętna moc dla mikroinstalacji wyniosła już ponad 11 kWp, z kolei całkowita moc wszystkich układów tego typu w Polsce – ponad 12 GW. To wzrost aż o 50% w stosunku do roku 2020. Takie liczby zdecydowanie cieszą: to potwierdzenie, że Polacy zdają sobie sprawę z licznych korzyści oferowanych przez fotowoltaikę. Warto przy tym podkreślić, że na takie systemy coraz częściej decydują się także przedsiębiorcy.